Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος : Ανησυχητική αύξηση νεκρών δελφινιών σε ακτές του Β. Αιγαίου

 

 

 

 

Ανησυχητική Αύξηση Νεκρών Δελφινιών σε Ακτές του Βορείου Αιγαίου

Σε διάστημα λίγων μόνο εβδομάδων στην ευρύτερη περιοχή του Βορείου Αιγαίου έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 15 νεκρά δελφίνια, ενώ 7 από αυτά εντοπίστηκαν στις βόρειες ακτές της Σάμου, έχοντας παρασυρθεί από τους ΒΔ ανέμους, από περιοχές του κεντρικού και του ΒΑ Αιγαίου. Τρία από αυτά εντοπίστηκαν μόλις τις προηγούμενες ημέρες.

Αυτή η ανησυχητική αύξηση του αριθμού των δελφινιών που έχουν βρεθεί νεκρά χωρίς να υπάρχουν ενδείξεις ηθελημένης θανάτωσης αλλά ούτε και σοβαρής ασθένειας, προκαλεί απορίες για τις αιτίες θανάτου αυτών των προστατευόμενων θηλαστικών. Η αύξηση των εκβρασμών συμπίπτει χρονικά και χωρικά με τις εκτεταμένες ασκήσεις του τουρκικού πολεμικού ναυτικού που λαμβάνουν χώρα τις τελευταίες εβδομάδες στο Αιγαίο.

Συνεπώς αν και απαιτείται χρόνος για να γίνουν οι απαραίτητες αναλύσεις έτσι ώστε να προσδιοριστεί πιθανή σύνδεση των θανάτων των δελφινιών με τις τουρκικές ασκήσεις, δεν μπορεί να παραβλεφθεί αυτή η πρωτόγνωρη πίεση που δέχονται τα θαλάσσια είδη και οικοσυστήματα.

Αν όμως αναλογιστούμε την ακτογραμμή χιλιάδων χιλιομέτρων της περιοχής, όπου οι ακτές στο μεγαλύτερο μέρος τους είναι δυσπρόσιτες, ο καθένας κατανοεί ότι τα νεκρά θαλάσσια θηλαστικά που γίνονται αντιληπτά αποτελούν μόνο ένα μικρό ποσοστό του πραγματικού αριθμού των νεκρών ζώων. Τα νεκρά δελφίνια που εντοπίστηκαν ήταν μόνο αυτά που κατέληξαν σε παραλίες ή κοντά σε κατοικημένες περιοχές, ενώ οι συνεχόμενες δυσμενείς καιρικές συνθήκες που επικράτησαν στο Αιγαίο τις προηγούμενες εβδομάδες δεν επέτρεψαν στο σκάφος του Ινστιτούτο Αρχιπελάγους να έχει την λεπτομερέστερη παρακολούθηση της περιοχής στο ανοιχτό πέλαγος.

B Smith SAM 09 02 2019 0157

Σύμφωνα με τις αναγγελίες του τουρκικού πολεμικού ναυτικού, τις προηγούμενες εβδομάδες στις ασκήσεις στο Αιγαίο συμμετείχαν περισσότερα από 100 τουρκικά πολεμικά πλοία, ενώ πρόσφατα ανακοινώθηκε ότι ξεκινούν νέο κύκλο εκτεταμένων ασκήσεων. Με βάση τα στοιχεία που δημοσιεύουν, διεξάγονται βολές με τη χρήση πραγματικών πυρών, καθώς και συνεχόμενη (ανεξέλεγκτη) χρήση σόναρ που προκαλεί έντονη υποβρύχια ηχορύπανση. Πολυάριθμες διεθνείς επιστημονικές μελέτες έχουν αποδείξει ότι η ηχορύπανση από τις συγκεκριμένες συχνότητες των σόναρ του πολεμικού ναυτικού, προκαλούν καταστροφικές συνέπειες στα θαλάσσια οικοσυστήματα, κυρίως στα θαλάσσια θηλαστικά, αλλά επηρεάζουν ακόμα και τα ψάρια και το ζωοπλαγκτόν. Έπειτα από την πίεση που ασκήθηκε όταν αποδείχθηκε ότι μαζικές θανατώσεις κητωδών οφείλονταν στην ηχορρύπανση από σόναρ του πολεμικού ναυτικού, τόσο το ΝΑΤΟ όσο και το πολεμικό ναυτικό των ΗΠΑ και άλλων χωρών, καθώς και το Ελληνικό Γενικό Επιτελείο Ναυτικού έχουν εκδώσει Οδηγίες με αυστηρά μέτρα για τον περιορισμό των επιπτώσεων που προκαλούνται στα κητώδη κατά τη διάρκεια των ασκήσεων. Δραματικές είναι επίσης και οι επιπτώσεις των εκρήξεων στη θάλασσα καθώς ακόμα και η μικρότερη έκρηξη προκαλεί τη θανάτωση εκατομμυρίων οργανισμών σε έκταση χιλιομέτρων.

B Smith SAM 09 02 2019 0175

Σκοπός μας δεν είναι να αξιοποιηθεί το γεγονός αυτό για εθνικιστικούς σκοπούς, όμως οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι οι ανεξέλεγκτες ασκήσεις πολεμικών πλοίων στο Αιγαίο, απ’ όπου και αν αυτά προέρχονται, με χρήση πραγματικών πυρών και σόναρ συγκεκριμένων συχνοτήτων, αποτελούν σημαντικό παράγοντα απειλής για τα θαλάσσια οικοσυστήματα και είδη. Καθώς βλέπουμε ότι τα τελευταία χρόνια το πρόβλημα αυτό διογκώνεται, οφείλουμε να αναζητήσουμε τρόπους ουσιαστικής διαχείρισης του.

P3161306

Το Ινστιτούτο Αρχιπέλαγος παρακολουθεί επί δεκαετίες τα προβλήματα που προκαλούνται από τις ανεξέλεγκτες στρατιωτικές ασκήσεις στο Αιγαίο, έχοντας στο παρελθόν αναγκαστεί να παρέμβει για τη διακοπή ασκήσεων βολής του ελληνικού στρατού σε προστατευόμενες νησίδεςΔιαβάστε περισσότερα εδώ.

Χωρίς να θέλουμε να λάβουμε ρόλο συνηγόρου του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι παρόλο που παλαιότερα οι ασκήσεις τους προκαλούσαν βαρύ περιβαλλοντικό αποτύπωμα, τα τελευταία χρόνια έχουν κάνει σημαντική στροφή στις πρακτικές για τον περιορισμό των επιπτώσεων που προκαλούν (παύση χρήσης βομβών βυθού, διαχείριση της χρήσης σόναρ και έλεγχος για πιθανή παρουσία κητωδών πριν από τη χρήση σόναρ, απαγόρευση βολών σε προστατευόμενες περιοχές, διαχείριση απορριμμάτων σε πλοία και υποβρύχια κα). Είναι πραγματικά ελπιδοφόρο να βλέπουμε αυτή την αλλαγή νοοτροπίας και πρακτικών και θεωρούμε επείγον να επεκταθεί και στις υπόλοιπες ελληνικές ένοπλες δυνάμεις, η δραστηριότητα των οποίων συνεχίζει να αφήνει βαρύ περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Κοινός στόχος δε θα έπρεπε να είναι μόνο η διασφάλιση της εθνικής μας κυριαρχίας, αλλά και η διασφάλιση της εθνικής μας ακεραιότητας, καθώς δεν είναι δυνατόν σε καιρό ειρήνης να καταστρέφονται ηθελημένα ή άθελα οι φυσικοί μας πόροι κατά τη διάρκεια των ασκήσεων.

IMG 8637

Η πρωτόγνωρη πίεση που ασκείται τις τελευταίες εβδομάδες στα οικοσυστήματα του Αιγαίου κατά τη διάρκεια των τουρκικών ασκήσεων, προστίθεται στις πολυάριθμες άλλες ανθρωπογενείς πιέσεις που επίσης διογκώνονται όπως: η συνεχιζόμενη αύξηση των διερχόμενων πλοίων και των επικίνδυνων υλικών που αυτά μεταφέρουν χωρίς να υπάρχει λειτουργικός μηχανισμός αντιμετώπισης ατυχημάτων, η υπερσυγκέντρωση ανθρώπων στις ακτές του Αιγαίου χωρίς τις απαραίτητες υποδομές διαχείρισης απορριμμάτων και λυμάτων, ο εκτεταμένος διασκορπισμός απορριμμάτων, η εντατική και χωρίς διαχείριση αλιεία με πρακτικές που δεν θα έπρεπε ποτέ να έχουν επιτραπεί στο Αιγαίο κα.

Ο συνδυασμός των παραπάνω υπερβαίνει αυτά που μπορούν να αντέξουν τα οικοσυστήματα του Αιγαίου που είναι ζωτικής σημασίας για τους πληθυσμούς που ζουν στις ακτές του και εξαρτώνται από αυτό. H πρόσφατη ανησυχητική αύξηση του αριθμού των δελφινιών που εκβράστηκαν νεκρά στις ακτές του Αιγαίου, αν και δεν μπορεί ακόμα να αποδοθεί σε κάποιον από τους παραπάνω παράγοντες, θα πρέπει να μας προβληματίσει έντονα. Χωρίς εθνικιστικές προσεγγίσεις, αλλά με όρους καλής γειτονίας και με στόχο την ανεύρεση και εφαρμογή λύσεων σε υπαρκτά κοινά σημαντικά προβλήματα, η έμπρακτη προστασία του Αιγαίου ως οικοσύστημα είναι απαραίτητο να αποτελέσει άμεσα σημαντικό μέρος του Ελληνοτουρκικού διαλόγου.

Θοδωρής Τσιμπίδης
Διευθυντής
Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος

Σε συνέχεια της ανησυχητικής αύξησης των εκβρασμών δελφινιών στο Αιγαίο…

Σε συνέχεια της πρόσφατης ανακοίνωσης του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος» αναφορικά με την «Ανησυχητική Αύξηση Νεκρών Δελφινιών σε Ακτές του Βορείου Αιγαίου», αλλά και λόγω της μεγάλης προώθησης του θέματος στον ελληνικό και διεθνή τύπο, θεωρούμε ότι είναι απαραίτητο να κάνουμε τις παρακάτω διευκρινίσεις:

1. Mέρος του ελληνικού τύπου αναφέρθηκε στο θέμα χρησιμοποιώντας για άλλη μία φορά ακραίους τίτλους, προσδίδοντας χαρακτήρα ελληνοτουρκικής διαμάχης ή λαθεμένα αποδίδοντας το θάνατό τους στη χρήση σόναρ και απομακρύνοντας την εστίαση από την ουσία του προβλήματος. Η ανακοίνωση του Ινστιτούτου «Αρχιπέλαγος» δεν είχε ως σκοπό να αξιοποιηθεί αυτό το γεγονός για εθνικιστικούς σκοπούς. Η ανησυχητική αύξηση του αριθμού των δελφινιών που βρέθηκαν νεκρά χωρίς να υπάρχουν ενδείξεις ηθελημένης θανάτωσης αλλά ούτε και σοβαρής ασθένειας, προκαλεί απορίες για τις αιτίες θανάτου αυτών των προστατευόμενων θηλαστικών, καθώς συνέπεσε χρονικά και χωρικά με τις εκτεταμένες ασκήσεις του τουρκικού πολεμικού ναυτικού στο Αιγαίο. Συνεπώς αν και απαιτείται χρόνος για να γίνουν οι απαραίτητες αναλύσεις έτσι ώστε να προσδιοριστεί πιθανή σύνδεση των θανάτων των δελφινιών με τις τουρκικές ασκήσεις, δεν πρέπει να παραβλεφθεί αυτή η πρωτόγνωρη πίεση που δέχθηκαν τα θαλάσσια είδη και οικοσυστήματα.
2. Έπειτα από τη μεγάλη δημοσιότητα του θέματος στο διεθνή τύπο και την προώθησή του μέσα από τα διεθνή πρακτορεία ειδήσεων, το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας της Τουρκίας απάντησε με ένα βίντεο στο Τwitter όπου απεικονίζονται δελφίνια που ταξιδεύουν ανέμελα δίπλα σε πολεμικά πλοία συνοδευόμενο από ένα κείμενο που αναφέρεται στον σεβασμό προς την άγρια ζωή. Αυτή η όμορφη εικόνα δυστυχώς δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα που δημοσιοποίησαν τουρκικά ΜΜΕ για τη συγκεκριμένη άσκηση, όπως για παράδειγμα το παρακάτω απόσπασμα από τουρκικό δελτίο ειδήσεων.

Σίγουρα όλοι θα θέλαμε οι εικόνες του μέλλοντος από τις ασκήσεις των ενόπλων δυνάμεων στις θάλασσες και τους ωκεανούς του κόσμου να μοιάζουν με το βίντεο του τουρκικού υπουργείου και να μην επηρεάζουν τη θαλάσσια ζωή. Όμως οι στρατιωτικές ασκήσεις τέτοιας κλίμακας και έντασης, που όπως άλλωστε περιγράφουν τα τουρκικά ΜΜΕ είχαν τη συμμετοχή από 103 πολεμικά πλοία, με βολές και εκρήξεις πραγματικών πυρών στη θάλασσα, ανθυποβρυχιακή δράση, συνεχή χρήση σόναρ από δεκάδες πλοία και υποβρύχια, δε «χωράει» στο Αιγαίο. Σε μία ευαίσθητη ημίκλειστη θάλασσα όπως το Αιγαίο, παγκόσμιας περιβαλλοντικής σημασίας δε χωράει ούτε αυτή η κλίμακα, αλλά ούτε και αυτή η ένταση στρατιωτικής δραστηριότητας, απ’ όπου και αν αυτή προέρχεται. Δεν μπορεί λοιπον να συνεχίσει να είναι αποδεκτό εν καιρώ ειρήνης – με όσα προβλήματα και αν υπάρχουν – να καταστρέφονται με πολεμικά όπλα τα θαλάσσια οικοσυστήματα.

dolphin 16042019 b

Έπειτα από τα 15 εκβρασμένα δελφίνια των προηγούμενων εβδομάδων εντοπίστηκε ακόμα ένα το περασμένο Σάββατο που βρέθηκε σε κατάσταση προχωρημένης σήψης και εκτιμάται ότι βρισκόταν νεκρό στο πέλαγος για πολλές ημέρες. Το πρόβλημα των σπάνιων θαλάσσιων ζώων που καταλήγουν νεκρά στις ακτές μας από διάφορα ανθρωπογενή συνήθως αίτια δεν είναι κάτι το καινούριο. Τα περιστατικά των τελευταίων εβδομάδων αποτελούν απλώς το αποκορύφωμα. Όπως αναφέρθηκε και στην προηγούμενη ανακοίνωση η έμπρακτη προστασία του Αιγαίου ως οικοσύστημα είναι απαραίτητο να αποτελέσει άμεσα σημαντικό μέρος του Ελληνοτουρκικού διαλόγου χωρίς εθνικιστικές προσεγγίσεις, αλλά με όρους καλής γειτονίας και με στόχο την ανεύρεση και εφαρμογή λύσεων σε υπαρκτά κοινά σημαντικά προβλήματα.

Όλοι εμείς στο Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος», αλλά και όλοι όσοι δρουν οργανωμένα ή μεμονωμένα για την προστασία των θαλασσών μας, δεν μπορούμε να αποδεχτούμε το ρόλο του νεκροθάφτη των σπάνιων ειδών ή απλώς να μετράμε τις απώλειες. Είναι καιρός τόσο η πολιτεία όσο και οι πολίτες να σταθούμε στο ύψος των περιστάσεων, καθώς φαίνεται ότι ακόμα και σήμερα δεν έχει γίνει κατανοητό το πραγματικό μέγεθος των πολυάριθμων και αυξανόμενων παραγόντων απειλής για τα οικοσυστήματα και τα είδη που επιβιώνουν στις θάλασσές μας. Σε αντίθετη περίπτωση είναι σαν να αποδεχόμαστε να μείνουμε στην ιστορία ως οι γενιές που ανέχθηκαν αυτή την καταστροφή.

Θοδωρής Τσιμπίδης
Διευθυντής
Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος

 

Check Also

Οι Κινητές Ιατρικές Μονάδες στην Αστυπάλαια 2 με 6 Ιουλίου 2020

Η Αστυπάλαια είναι η 73η αποστολή των Κινητών Ιατρικών Μονάδων.     Οι προηγούμενες επισκέψεις, …